Tag Archives: දේශපාලනය

කී බෝර්ඩ් දේශපාලනය සහ චීන සමාජ-මාධ්‍ය ජාල වාරණය!


මේ මා කාලයකට කලින් කියවපු පර්යේෂණ සටහනක්. මුලාශ්‍රය අගට ඇති. අන්තර්ජාල භාවිතාව නැගී එමින් පවතින චීනයේ වාරණය කොයි වගේ එකක්ද කියා එය විශ්ලේෂණයක යෙදෙනවා. කල්‍යාණ ලියා තිබුණා වගේ ලංකාව වැනි රටවල සමාජ ජාල තවම, සමාජයේ විශාල කොටසකට අතපොවන්න බැහැ තමා. මිනිසුන් විශාල ප්‍රමාණයකට අන්තර්ජාල වලට වඩා ජිවන ප්‍රශ්න තියනවා. නමුත් මෙයත් කාලය පිලිබඳ ප්‍රශ්නයක් පමණයි. ඒ වගේම සමාජයේ විශාල පිරිසක් ජංගම දුරකථන භාවිතා කරන තත්වයක් තුල, සමාජ ජාල හා තොරතුරු වල ප්‍රභව තවත් විස්තීර්ණ නැත්නම් තනුක වෙනවා. දැනට මුදලාලිලා කිහිප දෙනෙකු අතර සාන්ද්‍රණය වී ඇති ප්‍රවුර්ති ප්‍රකාශ කිරීම, ජනතාව විසින් තමන් අතට ගන්නවා ඇති. ඒ වගේම දැනට මේ මුදලාලිලා යටතේ සේවය කරන, ඈත අතීත වල ජිවත් වන පුවත්පත් කලාවේදීන්ට, එවිට වෙනත් රැකියා සඳහා අයදුම් කිරීමට සිදු වෙනු ඇති.

චීන කතාවට ගියොත්, වාරණ කියන දේ ක්‍රිස්තු පූර්ව තුන්වන සියවසේ චින් (Qin) අධිරාජයාගේ අවධිය දක්වා විහිදෙනවා. එදවස කොන්ෆියුශියානු මතවාද ලියවුන “පොත්” ගින්නට දමන්න ඔහු නියෝග කර තිබෙනවා. නමුත් විසිඑක්වන සියවසේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂයට තියන අභියෝගය එතරම්ම පහසු නැහැ. ඇත්තටම ගත්තොත් අද බිලියන 1.3 කට වැඩි චීන ජනතාවට, තමන්ගේ ඒකීය පුද්ගල අදහස් අනෙක් ජනයාට සන්නිවේදනය කිරීමේ වරම තියනවා. ඒ කියන්නේ තොරතුරු වල ප්‍රභවයන් තනුක වී, ඒවා වාරණය කිරීම් වඩාත් අමාරු වී තියනවා.

මෙයට පිළියමක් ලෙස චීන ආණ්ඩුව මහා පරිමාණ සමාජ මාධ්‍ය ජාල වාරණ යාන්ත්‍රණයක් ගොඩ නගා තියනවා. මෙම යාන්ත්‍රණය මිනිස් ඉතිහාසයේ, එක රටක මිනිස් සිතිවිලි වාරණයට මෙතෙක් ගොඩ නගා තියන දැවැන්තම එකයි. හැබැයි මේ කුමන වාරණ යටතේ වුවත්, මොනවගේ දේවල්ද වාරණය කරන්නේ, මොනවාද ආණ්ඩුවේ අරමුණු කියන ඒවා සොයා යාම එතරම් අපහසු නැහැ.

මේ වාරණය තල දෙකක් යටතේ සිදු වනවා. එකක් තමා ආණ්ඩුව විවිධ දෙපාර්තමේන්තු හා සමාජ ජාල සේවා සපයන සමාගම්වල සේවය සඳහා යොදවා ඇති දහස් ගණන් “කපන” පිරිස්. මොවුන් සමාජ ජාල වල පළ වන අදහස් එකිනෙක කියවීමෙන් මොනවාද කපන්නේ, මොනවාද ඉතිරි කරන්නේ කියා තීරණය කරනවා. අනික තමා අන්තර්ජාලයේ ක්‍රියාත්මක ස්වයංව ක්‍රියාත්මක වන සමාජ ජාල පෙරණයන් නැත්නම් පෙනේර. මේ පෙනේර වලට ඇතුල් කර තිබෙන “කී වර්ඩ් පෙරන” මගින් “අනවශ්‍ය” ප්‍රකාශන රඳවා තබා ගන්නවා. මේවත් පසුව අර ඉහත කියුව කපන මණ්ඩයේ සාමාජිකයින් කියවා බලා කුණු ගොඩට දාන්න ඕනේ ඒවා තීරණය කරනවා.

දැන් මේ පර්යේෂකයන් මේ අධ්‍යයනය කර තියෙන්නේ මෙහෙමයි. අර කලින් කියුව පරිදි කපා දමන්නට පෙර අන්තර්ජාලයේ/සමාජ ජාල වල පළවන සටහන් බාගත කර, පසුව ඒවායින් කොපමණ ප්‍රමාණයක් ඉතිරි වී ඇත්දැයි පසුව නිරීක්ෂණය කිරීම. අනික තමා චීනය පුරා සමාජ ජාල වලින් විවිධ ජාල ගිණුම් විවුර්ත කර, ඒවායින් අදහස් ප්‍රකාශ කර, පසුව කොපමණ ප්‍රමාණයක් ඉතිරි වී ඇත්දැයි නිරීක්ෂණය.

මෙන්න ඔවුන් සොයා ගත් ප්‍රතිපල සැකෙවින්. රජය හා එහි ඉහල බලධාරීන් හා ඔවුනගේ ප්‍රතිපත්ති විවේචනය කෙරෙන සටහන් සාමාන්‍යයෙන් සිරිතක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කෙරෙනවා. හැබැයි සාමුහික ක්‍රියාකාරකම් වෙනුවෙන් ආරාධනා කෙරෙන සටහන්, ඒවා රජයට විරුද්ධ හෝ පක්ෂ කියා බේදයක් නොමැතිවම කපා දැමෙනවා. ඔබ පරුෂ ලෙස විවේචනය කරන චීන බ්ලොග් කරුවෙක් නම්, චීන ජනාධිපති වුවත් කර්කශ ලෙස විවේචනය කරන බ්ලොග් සටහනක් වාරණය ගැන බයක් නොමැතිව ලියන්න පුළුවන්. හැබැයි රජයේ ප්‍රතිපත්තියකට පක්ෂ හෝ විපක්ෂ රැළියක් ගැන හෝ රජයේ ජනප්‍රිය පිළිවෙතක් හෝ බලධාරියෙක් ගැන සහයෝගය දක්වන රැලියකට ආරාධනා කරන සටහනක් ඔබ ලියුවොත්, බඩුම තමා.

ඒ වගේම තමා මේ සමාජ ජාල වල පළවන කරුණුම, තවත් කපන මණ්ඩලයේ පිරිසක් නිරීක්ෂණය කර, වැඩේ හරියට නොකරන නිලධාරීන් හඳුනා ගැනීමටත් යොදා ගන්නවා. කපන අයට කපන්න තව පිරිසක් ඉන්නවා.

දැන් ඔබ ඇහුවොත් මෙහි අරමුණ මොකක්ද කියා, මෙයයි පර්යේෂකයන් කියන්නේ. ඇක්ෂන් නැති ටෝක් විතරක් ඉතිරි කිරීම මගින් ප්‍රතිපත්ති සම්පාදකයන්ට, පර්යේෂකයන්ට හා ප්‍රතිපත්ති විශ්ලේෂකයන්ට, ජනතාවට අවශ්‍ය මොනවාද, ඔවුන් සිතන්නේ කුමක්ද, වෙනස් කරන්න අවශ්‍ය මොනවාද යන්න දැන ගැනීමට මෙමගින් අවස්ථාව සපයනවා.

(මුලාශ්‍රය; Science 22 August 2014, Vol 345, Issue 6199, p 891, Reverse-engineering censorship in China: Randomised experimentation and participant observation, Gary King, Jennifer Pan, Margaret E. Roberts).

6 Comments

Filed under Politics, Research & Development